Ձմեռային ճամբար 2019


Ամանորի անունները

1459991_404918106304960_805829424_n-864 Հունվարի 1-ին տարին սկսելու և Նոր տարվա սկզբի տոն նշելու սովորույթը հայոց մեջ սկսել են նշել համեմատաբար ոչ վաղ անցյալում։ Տոնի անունները հայոց մեջ տարբեր էին։ Հիշվում են Ամանոր, Տարեմուտ, Տարին Գլուխ, Նոր տարի, Կաղանդ, Կաղինդ, Կալոնտար ձևերը։ Նոր տարուն նախորդող գիշերն էլ հայտնի էր Լոլեի գիշեր, Խլվլիկ, Կախ կամ Կաղ, Գոտեկախ անուններով։ Այս բոլոր անունները ունեն իրենց բացատրությունները։ Նախ՝ Կաղանդ, Կաղինդ, Կալոնտար ձևերը գործածվել են գլխավորապես արևմտահայոց միջավայրում, հունական ազդեցությամբ։ Արևելահայոց մեջ առավել տարածված էին Նոր Տարի, Տարեմուտ ձևերը։ «Լոլեի գիշեր» անունը, թերևս, գալիս է այն հանգամանքից, որ Նոր տարվան նախորդող օրը հայոց մեջ թխվող հացատեսակների շարքում՝ «փուռնիկ», «կլոճ» և այլն, հիշատակվում է նաև «լոլիկը»։ Կախ կամ Կաղ բառերը ժողովրդական ստուգաբանությամբ բացատրվում են այդ գիշեր պահուստի թարմ մրգի «կախանները» տուն բերելու և առաստաղից կախելու, «գոտեկախը»՝ պատանեկան գիշերային շրջայցերի ժամանակ երդկից գոտիով գուլպաներ կամ զամբյուղներ կախելու սովորույթով։